Sneaker Borsası: İkinci El Pazarı 2 Milyon Dolara Ulaştı

0

Bütçeniz, gıcır gıcır, kırmızı bir Air Jordan 1 Retro High için 8 bin 250 dolar ödemeye el vermiyorsa, ona çok benzeyen ancak Nike logosu ve burun kısmı siyah bir Air Jordan 1 Retro High OG SE’yi 2 bin 399 dolara alabilirsiniz.Stadium Goods, meraklılarına “bunu beğendiyseniz (you may also like) diyerek güzel bir seçki sunuyor. Menüde 599 dolara da yine kırmızı bir Air Jordan 1 Retro var. Ancak taban, yıl, renk, doku (ve bir sneaker koleksiyoncusu, kim bilir başka ne özelliklere bakıyorsa artık) ayırt etmeden, “Kırmızı bir Air Jordan High deyip geçen biriyseniz... Eh, muhtemelen bu paraları da ödemezsiniz o zaman. Ancak emin olun çok daha fazlasını bile veren var. Fiyatlar 190 bin dolarlara kadar çıkıyor.

Sneakerhead’leştiremediklerimizden misiniz?

Basketbol, yürüyüş, kriket, koşu, tenis ayakkabıları... Hepsi de sözlük anlamı rahat tabanlı ayakkabı” olan sneaker kategorisinde yer alıyor. “Sneakerhead olarak adlandırılan ve kısaca “aklını bu ayakkabılarla bozmuş” diye Türkçeleştirebileceğimiz bir kesim, bütçesi elverdiğince bu ayakkabıların koleksiyonunu yapıp, yeni çıkanları ve ikinci el piyasasını yakından takip ediyor. Kendi jargonları, dergi ve internet platformları (Highsnobiety, Sneakers Magazine ve daha niceleri), buluşma noktaları ile bir alt kültür bu. Ancak çok ilginç olsalar da onların alımları toplam pazar içinde ancak küçük bir yer tutuyor. 20 yıldan uzun bir süre spor malzemeleri sektöründe çalışıp uzmanlaşan Matt Powell’ın Forbes’ta yazdığına göre, 2013’te eBay’de 200 milyon dolarlık sneaker satışı oldu. Jordan (adını efsanevi basketbolcu Micheal Jordan’dan alıyor) sneaker satışlarının toplamı 2,5 milyar dolar. Powell, Sneakerhead’lerin retro (yeni üretilmiş ama eski bir dönemi yansıtan anlamına gelen bir moda terimi) olmayan Jordan’lara pek tenezzül etmediklerini not düşüyor. 1.2 milyar dolarlık Retro Jordan satışları ile 500 milyon dolarlık Marquee basketbol ayakkabıları gibi başka bazı modellerle birlikte toplam satışlar 1.75 milyar doları buluyor. Powell bunun içinde sadece sneaker tutkunlarının oluşturduğu pazarın büyüklüğünün 1.1 milyar dolar civarında olduğunu tahmin ediyor. Bunun da toplam pazarın yüzde 5’i civarında olduğunu… Daha yakın tarihli bir araştırma ise ikinci el pazarının hali hazırda 2 milyar dolara ulaştığını ve 2025’te 6 milyar dolar olacağını söylüyor.

Grand View Research, global atletizm ayakkabıları pazarının 2025’te 95.1 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor.

Rakamlar etkileyici olsa da bu genişleyen evrenin ancak küçük bir kısmı. Grand View Research, global atletizm ayakkabıları pazarının 2025’te 95.1 milyar dolara ulaşacağını tahmin ediyor. (2017 itibariyle pazardan en bük payı alan bölge Kuzey Amerika kıtasıydı. 2025e doğru yaşanacak büyümeyle birlikte de pazarı domine edecek yer orası olacak. Ancak bu büyümenin yarattığı yeni şirket ve girişimler, etki alanlarını Avrupa’dan başlayarak genişletiyor.)

Markalardan sihirli formüller

Ağırlıklı olarak Nike, Under Armour, Puma ve adidas’ın domine edip rekabet ettiği pazar, yaz veş olimpiyatları gibi büyük spor organizasyonları, spor markalarının ilham veren atletlerle yaptıkları (Nike ve Jordan efsanesi gibi) iş birlikleri ile giderek ivme kazanıyor. Kanye West’in adidas iş birliğiyle yaptığı Yeezy serisi ayakkabılara yüzlerce dolar ödemek için geceden kuyruğa giren insanların sayısı serinin son modellerinde biraz düşse de yeni iş birlikleri devam ediyor. “Sınırlı üretim”, sneaker aleminde adeta sihirli bir söz. Yeezy’in başarısının ardında yatan stratejilerden biri de bu. Kanye gibi bir isimle (gerçi hayranlarına göre o eşsiz biri ve bir dâhi) sınırlı sayıda, çok pahalı bir ürün ortaya çıkar ve önceden ilan edilen çıkış tarihinde stokların ne kadar hızlı eridiğini izle. Tabii sonra bunu bir de ilan et.

Ayakkabı üreticileri bu evrenin tek kazananı değil. Ki onların da satışları çok iyi gidiyor... Gucci’den LVMH’ye son trendi yakalamayan lüks markası da kalmadı denebilir. Özellikle Balenciaga “ugly sneakers denilen çok kalın ve kaba tabanlı modellerin yükselişini iyi yakalayıp, Triple S ile baş tasarımcısı Demna Gvasalia’nın bile beklemediği kadar büyük bir başarı gösterdi. Balenciaga, Kering’in en başarılı markalarından biri olmasını biraz da buna borçlu.

Bir habitat

Moda evleri, spor ayakkabı üreticileri, o üreticilerin birbiriyle rekabetinde onlara yardım eden yan sanayi diyebileceğimiz taban üreticileri (örneğin birçok markanın kullandığı ExtraLight tabanlar), iş birliği yapılan ünlüler ve atletler, sanal ve gerçek mağazalar ve ikinci el pazar yerleri... Hepsiyle birlikte, yeni şirketler, girişimciler ve yatırımcılardan oluşan güzel bir habi- tat oluşmuş durumda. Örneğin 2015 yılında kurulan Stadium Goods, geçen sene dünyanın en bük lüks moda evi LVMH’nin yatırım kolundan (tam adıyla LVMH Luxury Ventures) açıklanmayan bir miktarda yatırım almıştı. Fazla zaman geçmeden, Ekim 2018’de Londra merkezli e-ticaret platformu Farfetch tarafından satın alındığında şirkete biçilen değer 250 milyon dolar oldu. Farfetch’in kurucusu ve CEOsu José Neves, bu hamleyle sneaker tarafında en güçlü ikinci el pazarı markası haline geldiklerini açıkladı. Bu önemli, çünkü Neves’in kendi platformlarındaki satışlardan da doğruladıklarını söyleyip vurguladığı gibi, sneaker diğer m kategorilerden daha hızlı büyüyor. “Bu iş çocuk oyuncağı dedirtecek örnekler de var. Ne de olsa meraklılarının büyük bir kısmı hâlâ o yaşlarda sayılır. Örneğin şu anda 18 yaşında olan ABD’li girişimci Benjamin Kickz Sonunda dolar destelerini sırt çantasından boşalttığı görülen video röportajında (YouTubeda ismiyle bir arama yapıp izleyebilirsiniz) 13 yaşında bue nasıl başladığını anlatıyor. Annesinin kendisine aldığı LeBron 9 Galaxy, etrafındakiler tarafından çok ilgi görünce, daha fazla ayakkabı satın almaya ve kaçınılmaz olarak da satmaya başlamış. Bu vesileyle meşhur DJ Khaled ile tanışması ise bir dönüm noktası olmuş. Khaled onu hem P. Diddy ve French Montana gibi başka ünlülerle tanıştırıp hem de (Kickz’in söylediğine göre) ikisi “her zamank gibi takılırlarken görüntülerini Snapchat’te paylaşmaya başlayınca iyice meşhur olmuş. İkinci el sneaker satışlarından elde ettiği ciro bir milyon dolara ulaşmış durumda. İşlerinin ne kadar iyi gittiğinin simgesi olarakylediği “booming yazılı pırlanta kolyesi de çok meşhur.

StockX’teki 2019 ilk çeyrek satışlarında en ksek fiyata ulaşan sneaker, 5 bin 851 dolarla Michigan Üniversitesi oyuncularına özel yapılan Air Jordan 4 oldu.

Bu işte ondan çok daha eski ve tecrübeli ağabeyleri var. Berlin’de yayan Türk kökenli Hikmet Sugoer, Solebox isimli mağazasıyla sneaker meraklılarının yakından tanıdığı bir isim. Nike, adidas, Puma gibi akla gelen bütün önemli markaların Solebox’a özel sınırlı üretimleri bulunuyor. Sugoer bununla da yetinmeyip daha büyük bir hayalini de gerçekleştirdi ve geçen sene BAE (Before Anyone Else, yani Türkçesiyle ‘‘herkesten önce’’) markasıyla Sonra (burada çeviriye gerek yok modelin ismi zaten Türkçe) modelini çıkardı. Sugoer, ayakkabıların temizliğini de şansa bırakmak istememiş ve tam istediği gibi temizlik ve bakım ürünleri çıkarmak için Collonil’in kapısını çalmış. Ayakkabı boyası, cila, sprey gibi ürünleri bulunan 109 yıllık bir aile şirketi Collonil. Ürünleri Türkiyede de satılan Berlin merkezli şirketin CEO’su Frank Becker, Sneaker Magazine’de yer alan röportajında, Hikmet Sugoer’ın tam zamanında kapılarından içeri girdiğini,sneakererization” olarak adlandırdığı trendi geç fark ettiklerini ve bir süredir bu konuda ne yapabileceklerini araştırdığını söylüyor. Sonunda Solebox iş birliği ile sneaker severleri memnun edecek Corbon adını verdikleri yeni bir ürün serisi çıkardılar.

Onlineda sneaker

StockX, Grailed ve GOAT... Bu mecralardan ikinci el veya retro sneaker’lara yüzlerce dolar ödeyen biri, eğer ayağına giyiyorsa elbette o ayakkabılara iyi bakmak isteyecektir. Hikmet Sugoer’in bu konudaki tavsiyesini dinleyebilirler. Bilmeyenler için açıklamak gerekirse StockX, Grailed ve GOAT, eski sneaker’larınızı satıp yenilerine ve koleksiyonluk bazı parçalara bakabileceğiniz online alışveriş platformları. Apple Store ya da Androiddesneaker” diye arama yapılınca çok daha uzun bir liste çıkıyor. GOAT toplamda 60 milyon dolar yatırım aldı. StockX de çok başarılı bir örnek. Josh Luber tarafından 2015’te kurulan şirket, sneaker’ların yanı sıra çanta ve sokak giyimi de satıyor. Şirket 2018de Google’un yatırım kolu GV ve Battery Ventures’ın yanı sıra Don C, DJ Steve Aoki, Karlie Kloss gibi bazı ünlü isimlerden 44 milyon dolar yatırım aldı. Eminem, Mark Wahlberg ve Scooter Braun onlardan da önce yatırım yapmıştı. 44 milyon dolarlık yatırımın hemen ardından operasyonlarını Avrupa ve İngiltere’ye genişleteceklerini duyurdular.

Benjamin Kickz, aldığı ayakkabılardan birini 1000 dolara satarak ilk satışını yaptığında babasının “Demek senin kadar aptal birini buldun” dediğini söylüyor. İş milyon dolarlara vardığında ne dedi bilmiyoruz ama baba Kickz’in sneaker işine akıl sır erdirmekte zorlanması anlayışla karşılanabilir doğrusu.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here